തപസ്സ്
തപസാ ദേഹസിദ്ധിഃ,
ദേഹസിദ്ധ്യാ ച ചിത്തശുദ്ധിഃ
ഈ വാക്യം യോഗശാസ്ത്രത്തിലെയും ഭാരതീയ തത്വശാസ്ത്രത്തിലെയും തപസ്സ് (Asceticism/Austerity) എന്ന സങ്കൽപ്പത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം വ്യക്തമാക്കുന്നു.
അർത്ഥം:
തപസാ (tapasā): തപസ്സുകൊണ്ട്, അല്ലെങ്കിൽ കഠിനമായ അച്ചടക്കം, സ്വയം നിയന്ത്രണം, ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹം, ഏകാഗ്രമായ പരിശ്രമം എന്നിവയാൽ.
ദേഹസിദ്ധിഃ (dehasiddhiḥ): ശരീരത്തിന്റെ പൂർണ്ണത, കഴിവ്, ആരോഗ്യം, ദൃഢത, അല്ലെങ്കിൽ സിദ്ധി (അസാമാന്യമായ കഴിവ്) കൈവരിക്കൽ.
ദേഹസിദ്ധ്യാ (dehasiddhyā): ശരീരത്തിന്റെ പൂർണ്ണത, കഴിവ് അല്ലെങ്കിൽ സിദ്ധി കൈവരിക്കുന്നതിലൂടെ.
ച (ca): കൂടാതെ, അഥവാ.
ചിത്തശുദ്ധിഃ (cittaśuddhiḥ): മനസ്സിന്റെ ശുദ്ധീകരണം, മാലിന്യങ്ങളിൽ നിന്നും വികാരങ്ങളിൽ നിന്നും മുക്തമാവുക, അല്ലെങ്കിൽ മനസ്സ് ശാന്തവും ഏകാഗ്രവുമാവുക.
പൂർണ്ണമായ വ്യാഖ്യാനം:
തപസ്സിലൂടെ (അച്ചടക്കമുള്ള പരിശീലനത്തിലൂടെ) ശരീരത്തിന് സിദ്ധി (പൂർണ്ണത/കഴിവ്) കൈവരുന്നു. ശരീരത്തിന് സിദ്ധി (പൂർണ്ണത/ആരോഗ്യം) കൈവരുമ്പോൾ മനസ്സിന് ശുദ്ധിയും (ഏകാഗ്രത/ശാന്തത) ലഭിക്കുന്നു.
👉🏼ആശയം:👇🏼👇🏼
തപസ്സ് → ദേഹസിദ്ധി: തപസ്സാണ് ആദ്യത്തെ പടി. യോഗയിൽ, തപസ്സ് എന്നത് പ്രധാനമായും താഴെ പറയുന്നവയാണ്:👇🏼👇🏼
ആഹാരക്രമം, ഉറക്കം തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങളിലുള്ള മിതത്വം (Mitāhāra).
ശരീരത്തെയും ഇന്ദ്രിയങ്ങളെയും നിയന്ത്രിക്കുന്നതിന് വേണ്ടിയുള്ള കഠിനമായ ആസന-പ്രാണായാമ പരിശീലനങ്ങൾ.
ശീതോഷ്ണങ്ങൾ, വിശപ്പ്, ദാഹം തുടങ്ങിയ ദ്വന്ദ്വങ്ങളെ സഹിക്കാനുള്ള കഴിവ്.
ഈ സ്വയം നിയന്ത്രണം ശരീരത്തിന് ദൃഢത (Stability), ആരോഗ്യം, രോഗപ്രതിരോധശേഷി എന്നിവ നൽകുന്നു. ഇതാണ് ദേഹസിദ്ധി.
ദേഹസിദ്ധി → ചിത്തശുദ്ധി: ശരീരത്തിന് ബലം ലഭിച്ച്, രോഗങ്ങളും അലസതയും ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ, ശരീരം മനസ്സിന്റെ ശ്രദ്ധയെ വ്യതിചലിപ്പിക്കുന്നത് നിർത്തുന്നു.
രോഗം, വേദന, അലസത എന്നിവ മനസ്സിനെ രാജസവും താമസവും ആക്കി മാറ്റുകയും ഏകാഗ്രത തകർക്കുകയും ചെയ്യും.
എന്നാൽ ദേഹസിദ്ധി കൈവരിക്കുമ്പോൾ, മനസ്സിന് ശരീരത്തിന്റെ ബുദ്ധിമുട്ടുകളെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കേണ്ടി വരുന്നില്ല. അതിനാൽ, മനസ്സ് ശാന്തമാവുകയും (Sattva), ധ്യാനിക്കാനും ആത്മീയ വിഷയങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധിക്കാനും കഴിവുള്ളതാവുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതാണ് ചിത്തശുദ്ധി.
ചുരുക്കത്തിൽ, ശരീരത്തെ ഒരു ഉപകരണം പോലെ പാകപ്പെടുത്തിയാൽ മാത്രമേ മനസ്സിനെ ഉന്നതമായ ലക്ഷ്യങ്ങളിലേക്ക് തിരിക്കാൻ സാധിക്കൂ എന്ന് ഈ വാക്യം പഠിപ്പിക്കുന്നു.
👉🏼 യോഗസൂത്രത്തിലെ ക്രിയായോഗത്തിലെ (തപസ്സ്, സ്വാധ്യായം, ഈശ്വരപ്രണിധാനം)
ദേശങ്ങളെ ഇല്ലാതാക്കുന്നതിനുള്ള പദ്ധതിയെക്കുറിച്ച് നമുക്ക് ഉണ്ടാവും. അവിടെ തപസ്സ്: ദേഹസിദ്ധിക്കും ചിത്തശുദ്ധിക്കുമുള്ള വഴിയായിട്ട് കൂടിയാണ് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്.
I. ആമുഖം: തപസ്സിന്റെ പ്രാധാന്യം (# തപസ്സിന്റെ പ്രാധാന്യം)
പതഞ്ജലി മഹർഷി ക്രിയായോഗത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ മൂന്ന് പ്രധാന അച്ചടക്കങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് തപസ്സ്. ഈ പദം കേവലം കഠിനവ്രതങ്ങൾ എന്നതിലുപരി, ലക്ഷ്യത്തിൽ നിന്ന് വ്യതിചലിക്കാതെ സ്ഥിരമായി പരിശ്രമിക്കുന്നതിനെയും, വിപരീത സാഹചര്യങ്ങളെ സഹിക്കുന്നതിനെയും, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. തപ് എന്ന ധാതുവിൽ നിന്നാണ് തപസ്സിന്റെ ഉത്ഭവം – “ചൂടാക്കുക” അഥവാ “കത്തിക്കുക”. അതായത്, അശുദ്ധികളെ കത്തിച്ചുകളയുന്ന ആന്തരികമായ തീവ്രമായ പ്രയത്നമാണ് തപസ്സ്.
II. തപസ്സ് ദേഹസിദ്ധിയിലേക്ക്
തപസ്സിന്റെ നേരിട്ടുള്ള ഫലമാണ് ദേഹസിദ്ധി. യോഗാഭ്യാസം അനുസരിച്ചുള്ള തപസ്സ് താഴെ പറയുന്നവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു:
അച്ചടക്കമുള്ള ആസന പരിശീലനം: ദീർഘനേരം സുഖകരമായി ഇരിക്കാൻ കഴിയുന്ന രീതിയിൽ ശരീരത്തെ വഴക്കമുള്ളതും ദൃഢവുമാക്കുന്നു.
പ്രാണായാമം: ശ്വാസകോശത്തെ ശുദ്ധീകരിച്ച് പ്രാണശക്തിയെ നിയന്ത്രിക്കുന്നു.
ആഹാരനിയന്ത്രണം (മിതാഹാരം): ആവശ്യത്തിന് മാത്രം സാത്വികമായ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നത് ശരീരത്തിന് ലഘുത്വവും ആരോഗ്യവും നൽകുന്നു. ശരീരത്തിലെ മാലിന്യങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യപ്പെടുകയും, നാഡീവ്യൂഹം ബലപ്പെടുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ ശരീരം പൂർണ്ണാരോഗ്യത്തോടെയും ചടുലതയോടെയും ഇരിക്കുന്നു. ഇതാണ് “ദേഹസിദ്ധിഃ”.
III. ദേഹസിദ്ധി ചിത്തശുദ്ധിയിലേക്ക്
”ദേഹസിദ്ധ്യാ ച ചിത്തശുദ്ധിഃ” എന്ന ഭാഗം യോഗയുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് വെളിച്ചം വീശുന്നു. ശരീരത്തിന്റെ സിദ്ധി (പൂർണ്ണാരോഗ്യം) എന്തിനാണ്? മനസ്സിന്റെ ശുദ്ധീകരണത്തിന് വേണ്ടി. ശാരീരിക പ്രതിബന്ധങ്ങളുടെ നിരാകരണം: രോഗം, ക്ഷീണം, അലസത (തമസ്സ്), വേദന എന്നിവയെല്ലാം ചിത്തവിക്ഷേപങ്ങളാണ്. ദേഹസിദ്ധി കൈവരിച്ച ഒരു വ്യക്തിക്ക് ഈ ശാരീരിക ബുദ്ധിമുട്ടുകളില്ലാത്തതിനാൽ മനസ്സ് തനിയെ ശാന്തമാവുന്നു.
ഊർജ്ജസംരക്ഷണം: ശരീരം ആരോഗ്യകരമാകുമ്പോൾ, ഊർജ്ജം രോഗങ്ങളെ ചെറുക്കുന്നതിനോ അലസതയിൽ മുഴുകുന്നതിനോ പാഴാകുന്നില്ല. ഈ സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ട ഊർജ്ജം ഏകാഗ്രതയ്ക്കും ധ്യാനത്തിനും ഉപയോഗിക്കുന്നു.
ഏകാഗ്രത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു: കട്ടിയുള്ളതും രോഗിയായതുമായ ശരീരത്തിന് മനസ്സിനെ പിടിച്ചു നിർത്താൻ പ്രയാസമാണ്. എന്നാൽ, തപസ്സിലൂടെ പാകപ്പെടുത്തിയ ശരീരം ധ്യാനത്തിനുള്ള ഉറച്ച ഇരിപ്പിടമായി മാറുന്നു. മനസ്സ് കൂടുതൽ ശാന്തമാവുകയും, രാജസ-താമസ സ്വഭാവങ്ങൾ കുറഞ്ഞ് സാത്വികമാവുകയും ചെയ്യും. ഇതാണ് “ചിത്തശുദ്ധിഃ”.
IV. ഉപസംഹാരം
യോഗശാസ്ത്ര പ്രകാരം, ദേഹം കേവലം ഒരു ഭൗതിക വസ്തുവല്ല, മറിച്ച് ചിത്തശുദ്ധിക്കും മോക്ഷത്തിനും വേണ്ടിയുള്ള ഒരു വാഹനമാണ്. തപസ്സ് എന്ന അച്ചടക്കത്തിലൂടെ ഈ വാഹനം നന്നാക്കിയെടുത്ത്, അതിനെ ഏകാഗ്രതയുടെ പാതയിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടുന്നു. അതിനാൽ, ബാഹ്യമായ തപസ്സും ശാരീരികമായ പൂർണ്ണതയും മനസ്സിനെ ആന്തരികസത്യത്തിലേക്ക് നയിക്കാനുള്ള അവശ്യ ഘടകങ്ങളാണ്.